الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
51
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
در آيهء : ( أَ تَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ - 28 / غافر ) ( آيا جوانمردى كه مىگويد پروردگار من اللّه است مىكشيد ) . فلان أَرْجَلُ الرَّجُلَيْنِ : او قويترين آن مردم است . رِجْل : يعنى پا كه عضو مخصوص بيشتر حيوانات است . خداى تعالى گويد : ( وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ - 6 / مائده ) . يعنى : ( قسمتى از سرتان را مسح كنيد و پاهايتان را نيز ، كه جزئيات آن را فقها و مجتهدين از سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و روايات استنباط كرده و در رسالهها و تفاسير بيان نمودهاند ) . از واژهء رِجْل - يعنى پا ، كلمات زير مشتق مىشود : رَجِل و رَاجِل : كسى كه با پا و پياده راه مىرود . رَاجِلٌ بَيِّن الرُّجْلَة : مردى كه مردمى بودن او و خوشرفتاريش آشكار است . جمع رَاجِل - رَجَّالَة و رَجْل - است ، مثل - رَكْب و رَاكِب : - سوارگان و سوار و همچنين مثل رِكَاب - جمع رَاكِب . رَجُل رَاجِل : مردى كه در راه رفتن قوى است جمعش - رجال - است . مثل آيه : ( فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً - 239 / بقره ) ( اشاره به پيادگان و سوارگانى است كه به حجّ مىروند ) . و همچنين - رَجِيل و رَجْلَة و حَرَّة رَجْلاء : زن و مردى كه در سختيها پايدار و ثابت قدمند و با تمام صعوبت و سختى پاى مىفشارند و استوار مىمانند . أَرْجَل : اسبى كه سفيدى در پايش هست . رَجُل أَرْجَلُ : مردى بزرگ پاى . رَجَلْتُ الشّاةَ : گوسفند را با پاى آويختم . واژهء - رِجْل - بطور استعاره در بارهء ملخهاى زياد و مدّت زمان زندگى انسان به كار مىرود . كان ذلك على رِجْلِ فلان : تحت سرپرستى و پيمان و حيات او است ، مثل :